De stichting - Over de stichting

Conservatisme — het was een scheldwoord, maar is inmiddels een predikaat van aanbeveling. Uit verzet tegen het politieke en culturele klimaat hees een groep jonge conservatieven in december 2000 de vlag van het conservatisme en accepteerde de naam 'conservatief' als een geuzennaam. Voordien was de gemiddelde Nederlander nog liever een dief dan een conservatief. Maar nu is het begrip in het vocabulaire van politiek en media volledig ingeburgerd als aanduiding van iemands positie in het politieke spectrum: rechts van het midden, zich inzettend voor een vrije en fatsoenlijke samenleving van sterke burgers, sterke kerninstellingen en een kleine, maar weerbare overheid.

Die jonge conservatieven richtten een stichting op die zij vernoemden naar de grondlegger van het conservatisme, de Britse parlementariër Edmund Burke (1730–1797). In de geest van Burke zijn zij van mening dat er de afgelopen decennia veel kapot is gemaakt dat het waard was geweest behouden te blijven. Veel waarden en normen uit de joods-christelijke en klassiek-humanistische tradities — de twee pijlers onder onze beschaving — zijn ten onrechte terzijde geschoven, sociale verbanden zijn afgebroken en in die leegte van individualisering en anonymisering is de rol van de overheid steeds groter geworden.

Het pleidooi van conservatieven voor een herstel van waarden en fatsoen, voor het belang van familie, gezin, verenigingen, buurten en kerken, voor opvoeding en onderwijs, en voor een slanke overheid die haar kerntaken nakomt — zoals het garanderen van een veilige publieke ruimte —, heeft vanaf 2001 een ongedacht goede ontvangst in de samenleving gevonden. Heel veel mensen meldden zich aan als sympathisant en donateur. Door die steun heeft de Edmund Burke Stichting de afgelopen jaren de nodige activiteiten kunnen ontplooien en haar naamsbekendheid en respectabiliteit kunnen vergroten.

De Burke Stichting maakt het conservatisme breder bekend door publicaties over deze politieke filosofie te verzorgen. In dit kader is bijvoorbeeld begin 2003 het boek Lof van het conservatisme (uitgeverij Balans) verschenen van de hand van Bart Jan Spruyt. Ten tweede verricht de Stichting het nodige werk onder studenten in de vorm van zomer- en winterscholen en master classes, waar getalenteerde studenten in de grondslagen en verschijningsvormen van het conservatisme worden onderwezen.

De politieke filosofie van het conservatisme (met een kleine, weerbare overheid, een krachtige civil society, en verantwoordelijke en betrokken burgers) is de basisvoorwaarde voor een vrije samenleving. Die samenleving tot bloei te brengen, vereist het scheppen van een innerlijke orde in de ziel door onderwijs, opvoeding en vorming. Niet vrijheid alleen is het wezen van het Westen, maar de onderlinge afhankelijkheid van vrijheid en deugd (Frank S. Meyer). Deze thema’s lopen als een rode draad door de grote, al drie duizend jaar durende dialoog van het Westerse denken, die helaas de afgelopen vijf decennia steeds verder is verworden tot een monoloog van het sociaal-liberalisme, alleen in gesprek met zichzelf, waarbij de waarde van de Westerse traditie is vergeten. Scholen en universiteiten in Nederland verwaarlozen helaas hun taak om de Traditie levend te houden, met als gevolg dat tegenwoordige generaties studenten en jongeren van de bronnen van hun beschaving zijn afgesneden. Daarom heeft de Burke Stichting zich ten doel gesteld die draad weer op te pakken. Dat betekent dat wij ons het komende jaar vooral gaan toeleggen op het organiseren van zomerscholen, conferenties, leesclubs en master-classes voor scholieren, studenten promovendi en werkende jongeren, en soortgelijke activiteiten gericht op het hervinden van de morele wijsheid die ligt opgeslagen in de geschiedenis en de “Great Books” van het Westen. Zoals Edmund Burke schreef: People will not look forward to posterity, who never look backward to their ancestors. Wij hopen daarmee te bereiken dat een nieuwe generatie conservatieven zal opstaan, gewapend met een grondige kennis van het conservatisme als politieke filosofie en met een diepgaand besef van de peilers van de westerse beschaving, om de huidige maatschappelijke ontwikkelingen in goede banen te kunnen leiden. Uiteraard hopen wij ook activiteiten voor donateurs te blijven organiseren.